Ga direct naar inhoud
Ook de nieuwsbrief van Stelling van Amsterdam ontvangen? Schrijf je in!

Nieuws

Hier vindt u een selectie uit de actualiteit en nieuws rondom de Stelling van Amsterdam. Klik op archief voor voorgaande evenementen en activiteiten op de Stelling van Amsterdam.

15 januari

Fort bij Velsen gekraakt

Op zondagmiddag 13 januari is het terrein van Fort bij Velsen langs de kanaaldijk Beverwijk gekraakt.

Veel van de gebouwen zijn in de tachtiger jaren, toen de Stelling van Amsterdam nog geen monument was, gesloopt. Het terrein staat sinds afgelopen zomer te koop. De Amsterdamse fortkrakers willen van het werelderfgoed een culturele en sociale werkplaats maken meldt NH nieuws. In een opgehangen brief aan de buurt, leggen de krakers hun bedoelingen uit: "Geen industrie, maar natuur. Geen grind en zand, maar creatievelingen. " 

14 januari

Stadsherstel koopt Fort bij de Liebrug aan

Met de aankoop van Fort bij de Liebrug ontfermt Stadsherstel zich over al weer de tiende stellinglocatie. Onder hun beheer vallen ook: Kringenwetboerderij Zeehoeve, Molen Osdorp, Fort Diemerdam, Fort aan den Ham, Fort st. Aagtendijk, Fort bij Krommniedijk, Gebouw 197 op het Hembrugterrein, Batterij aan de Sloterweg en Kazematten/opslag Geniedijk
Momenteel wordt het uit 1907 daterende 'type A' fort, Fort bij de Liebrug, gebruikt door verschillende bedrijfjes. Als onderdeel van de Stelling van Amsterdam is het gebouw een monument dat Stadsherstel heel graag aan hun collectie van UNESCO-werelderfgoederen wilde toevoegen. Binnenkort zal het ondererfpachtcontract ondertekend worden en vanaf dan zal er gerestaureerd gaan worden.
Samen met Recreatieschap Spaarnwoude, provincie Noord-Holland, Staatsbosbeheer en de gemeente Haarlemmermeer wordt het fort toegankelijker gemaakt voor een groter publiek.

9 januari

Geef je stem voor Geschiedenis Online Prijs

René Ros zet zich al 20 jaar in om de Stelling van Amsterdam zichtbaar te maken. Hij voert sinds 1998 als vrijetijds-historicus archief- en veldonderzoek uit naar het militair erfgoed in de regio Amsterdam en maakte in die hoedanigheid ook de historische website Stelling van Amsterdam. Deze website is nu genomineerd voor de publieksprijs van de Geschiedenis Online Prijs 2019. De prijs is een initiatief van de Koninklijke Bibliotheek en De Ree Archiefsystemen. De publieksprijs wordt toegekend aan de drie websites of apps die de meeste stemmen krijgen. De jury kijkt onder andere naar toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid, betrouwbaarheid en originaliteit. Op deze website is veel historische informatie te vinden over forten en aanverwante zaken in de Stelling van Amsterdam. Gebouwen, materialen, machines, eigenaren en gebruikers worden overzichtelijk gepresenteerd. Het wordt zeer op prijs gesteld als u uw stem uitbrengt via geschiedenisonlineprijs.nl. Stemmen kan tot en met 31 januari 2019.

3 januari

Kunst op de Batterij aan den Sloterweg

Kunstenaars broedplaats GinDS heeft in de Batterij aan den Sloterweg ruimte gegeven aan een nieuwe kunstenaar - de artist in residency was deze keer Lisa Sebestikova. Gedurende drie maanden heeft Sebestikova veel onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de bunker. Verschillende ontdekkingen weet zij te vertalen naar sculpturen en installaties. Het resultaat is te zien op de tentoonstelling ‘Things it made me do’

De tentoonstelling is te bezichtigen van 11 januari t/m 14 januari van 11:00 tot 18:00 uur. Entree gratis

17 december 2018

Oudste boek over de Stelling van Amsterdam

In het Nationaal Archief in Den Haag ligt het oudste boek over de Stelling van Amsterdam. 248 handgeschreven pagina's die door de Genie zelf tussen 1908 en 1910 moeten zijn opgesteld. Daarmee is het een bron uit de eerste hand met de grote lijnen en de kleine details dat nu voor iedere geïnteresseerde raadpleegbaar is.

Omdat het in het archiefinventaris onjuist staat beschreven als 'Algemeen jaarlijks verslag betreffende de vestingwerken en een overzicht van de verdedigbare aardwerken en permanente forten' uit 1898 is er lang overheen gekeken. In het rapport 'Verscholen in het groen' (Nicky Schuurman, 2009) van Landschap Noord-Holland werd het als bron gebruikt waarna René Ros in 2010 ontdekte dat het veel meer is dan een jaarlijks verslag. Jarenlang lagen de foto's van de pagina's te wachten op een mogelijkheid om er wat nuttigs mee te doen.

De start van het Kenniscentrum Waterlinies (in januari 2018) was een goede gelegenheid om het handgeschreven materiaal om te zetten naar een leesbare en doorzoekbare tekst. Drie vrijwilligers van het Kenniscentrum en zes via het Documentatiecentrum Stelling van Amsterdam hebben daar van maart tot en met november 2018 aan gewerkt. Met een afbeelding van het originele voorblad en een verantwoording zijn het ruim 41.000 woorden op ruim 100 pagina's geworden.

In hoofdstukken zoals 'Forten en klassificaties' en 'Brandstoffen' komen alle facetten aan bod en worden de grote lijnen, motivaties en beslismomenten vaak genoemd. Maar ook de details van elke polder zoals de waterpeilen en de wijze van inunderen. Als voorbeeld twee citaten:
"Het gedeelte der Nieuwe Hollandsche Waterlinie, waarin de forten Hinderdam en Uitermeer zijn gelegen, zal na het eventueel verlaten of doorbreken van die Linie en als bedoelde forten niet in 's vijands handen zijn gevallen [...] overgaan tot den Stelling van Amsterdam."
"Het aantal geoefende [post]duiven is in 1896 voorloopig vastgesteld op 440. Hiervan zijn 80 bestemd voor het vliegen van uit zee en is aan 30 het fort bij IJmuiden als oorlogsstation aangewezen, terwijl de overige bestemd zijn voor plaatsen buiten de Stelling."

Het is geen publicatie geworden voor het algemene publiek maar bevat vooral kennis voor de geïnteresseerden zoals gidsen, schrijvers en beleidsmakers. 

Neem contact op met Kenniscentrum Waterlinies voor vragen of meer informatie.

27 november 2018

Noordzeekanaal startpunt bouw o.a. eilanden Stelling

Het Noordzeekanaal was aanleiding voor de bouw van het huidige Forteiland IJmuiden: de verdediging van de toegang tot het Noordzeekanaal, het Hembrugterrein: de mogelijkheid tot vervoer over het Noordzeekanaal en de bevoorrading van de Stelling van Amsterdam en Forteiland Pampus: de verdedigen van Amsterdam tegen aanvallen vanuit de toenmalige Zuiderzee. Klik op de mooie animatie van Oneindig Noord-Holland over de aanleiding en het onstaan van dit kanaal.

26 november 2018

Bijzondere schenking voor het Hembrug Museum

Het Zaans Museum heeft een bijzondere schenking voor de Hembrugcollectie ontvangen uit handen van de politie Amsterdam-Amstelland. Het betreft een uniek wapen: een Browning M25 dat in 1929 werd geschonken aan de directie van de Artillerie Inrichtingen bij het 250-jarig bestaan. Het wapen werd in 2003 ontvreemd uit de directiekamer en dook recentelijk weer op.

De politie onderzocht de zaak en dankzij tips kwam de Browning M25 eind 2017 boven water. Het wapen is in overleg met het Ministerie van Justitie gelegaliseerd en geschonken aan het Zaans Museum. Het wapen is toegevoegd aan de collectie van het Hembrug Museum op het Hembrugterrein Zaandam, die beheerd wordt door het Zaans Museum.

Conservator Hester Wandel is verheugd over de schenking van dit bijzondere wapen. ‘Het wapen is onderdeel van de lange bedrijfsgeschiedenis van de Artillerie Inrichtingen, en past goed bij het verhaal dat wordt verteld in het Hembrug Museum op het Hembrugterrein. Het hart van de Stelling van Amsterdam. Tevens sluit het mooi aan bij de uitgebreide collectie relatiegeschenken van Zaanse bedrijven in het Zaans Museum, die het verhaal vertellen over de Zaanse industrie.’

De Browning M25 was vanaf 1925 het dienstwapen voor de Nederlandse landsmacht, de Bereden Artillerie en het Korps Politietroepen. Geproduceerd door het Belgissche Fabrique Nationale was het van belang dat de Browning M25 voor het Nederlandse leger hier in Nederland werd onderhouden. Die taak viel ten deel aan de wapen- en munitiefabriek Artillerie Inrichtingen (later Eurometaal) op het Hembrugterrein Zaandam.

Op 22 november 1929, vandaag 89 jaar geleden, bestond de munitiefabriek 250 jaar en schonk de Fabrique Nationale een goud gegraveerde M25 aan de directie. Op de slede staat de inscriptie 1679 22 nov. 1929 en een gouden gekroonde letter W: een subtiele verwijzing naar Koningin Wilhelmina.

Tot 2003 was het pistool het pronkstuk in de vitrinekast in de directiekamer. Tijdens de chaos die ontstond vanwege de gedwongen ontslagen en naderende sluiting van de fabriek werd het ontvreemd uit de directiekamer. Wie de dader was, is niet bekend.

Het Hembrug Museum valt onder het beheer van het Zaans Museum. Samen met het Czaar Peterhuisje vertellen de drie musea het verhaal over de geschiedenis van de Zaanstreek.

12 november 2018

Verborgen schat komt tot leven

Na ruim 8 jaar van bedenken tot besluitenvorming is donderdag 8 november 2018 officieel het startsein gegeven voor de renovatie van het Fort van Hoofddorp. Eind 2019 zal het fort voor iedereen toegankelijk zijn als stadspark met openluchttheater en horeca. 

"Het forteiland moet gaan fungeren als een recreatief landschap in het centrum van Hoofddorp", aldus de wethouder van gemeente Hoofddorp Derk Renemanen en gedeputeerde van de Provincie Noord-Holland Joke Geldhof, "waardoor het een beleefbaar geheel wordt." Om dat doel te bereiken komt er onder andere een nieuwe brug, een toegangshek, aanlegsteiger en een klein openluchttheater.

(bron: hcnieuws.nl)

25 oktober 2018

Parel van het IJsselmeer

Zo kopt het magazine GENIET over forteiland Pampus.'Tegenwoordig is Pampus een aantrekkelijke attractie voor jong en oud, met romantische stille hoekjes, rustgevende vergezichten over het IJsselmeer en een goed restaurant: het Pampus Paviljoen.

18 oktober 2018

Fietsroute tip

Een prachtige fietstocht door het noordelijke linielandschap. Deze tocht van 42 km brengt je langs Fort bij Edam, Fort Benoorden Purmerend en Fort bij Kwadijk. Tenminste, wat er van over is. Wist je dat Fort bij Kwadwijk nooit is afgemaakt? De bouw werd gestart in 1888. Tijdens de bouw werd het vliegtuig uitgevonden en verloor de Stelling van Amsterdam haar functie. Er lag al een fundering van 1300 palen en de loods en de fortwachterswoning. De palen zijn later weer uit de grond verwijderd. De loods en woning staan er nog. 

8 oktober 2018

Ontdek hoe mooi de nacht is

Zaterdag 27 oktober dooft Nederland massaal het licht tijdens Nacht van de Nacht. Ook de Stelling van Amsterdam doet mee!  Bij het ondergaan van de zon, opent Fort bij Abcoude haar deuren. Aanschouw de prachtige sterrenhemel in de donkere nacht onder het genot van een borrel. Maak samen fakkels die je die avond direct gebruikt tijdens de nachtelijke wandeltocht door het fort. v.a. 19.30 uur | Molenweg 19, Abcoude

Een nacht om nooit te vergeten. Kom naar het Kunstfort! Rooster marshmallows onder het sfeervolle maanlicht met muziek van de fantastische Pier K band. Gidsen en verhalenvertellers vertellen verhalen. Knutselen en schminken voor kids. v.a. 19.30 u | Fortwachter 1, Vijfhuizen

Helaas al uitverkocht: Unieke rondleiding in het donkerste fort van de Stelling van Amsterdam, Fort Benoorden Spaarndam. Samen dwalen door de lange donkere gangen. Beperkt plek voor maximaal 20 personen.

3 oktober 2018

Herstel Vesting Muiden kan van start

Het herstel van de Oostelijke Vestingwallen van Vesting Muiden kan van start. Op 19 september stemde de gemeenteraad unaniem in met het plan. Naar aanleiding van het participatietraject zijn de plannen op diverse punten aangepast. De courtines ter hoogte van de Kloosterstraat en de Ton Kootsingel worden met het oog op de privacy en de lichtinval in de huizen minder verhoogd dan de hoogte uit de tijd van de Stelling van Amsterdam. De bomen op de vestingwallen worden zo veel als mogelijk gespaard of verplant. Ook komt er meer variatie in beplanting. En de uitwerking van het belevingspad van parkeerplaats P2 naar het Muiderslot krijgt extra aandacht. Verder zijn nieuwe ambities voor het Vestingplein bepaald. Het Vestingplein moet een representatieve entree van Muiden worden, een prettige en aantrekkelijke plek die het vestinggevoel oproept. De eerste werkzaamheden voor het herstel van de wallen starten naar verwachtign begin 2019. 

[bron: Bussums Nieuws, 26 september 2018]

27 september 2018

Broedplaats open voor publiek

Zaterdag 29 september vieren we de opening van de nieuwe broedplaats GinDs met beeldende kunst, theater, hapjes en muziek! Met GinDS willen we de gerestaureerde Batterij en munitiebunkers aan de Geniedijk voorzien van een culturele, kunstzinnige en creatieve functie. Iedereen is welkom! De opening is van 14.00 - 20:00 uur. Meer informatie.

20 september 2018

Fort bij Velsen te koop

Het Fort bij Velsen behoort tot de Stelling van Amsterdam. Het staat te koop als industriegrond, maar die benaming doet de historie weinig eer aan. Voor zo'n 100 euro per vierkante meter kun je in het bezit komen van het Fort bij Velsen. De huidige eigenaren hebben de grond, van in totaal 76.000 m2, te koop gezet.

17 september 2018

Hollandse Waterlinies

De Liniebrug bij Nigtevecht is geopend en verbindt recreatieve routes van de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Wij hopen vanaf 2020 één groot UNESCO Werelderfgoed te vormen. Een gezamenlijk logo en een naam dragen daaraan bij. Beiden worden vanaf nu gebruikt wanneer er gesproken wordt over om beide linies. Nieuwsgierig naar dit logo en de gezamenlijke naam? Bekijk het filmpje.

27 augustus 2018

Rondje Stelling

De jaarlijkse fietstocht Rondje Stelling langs de historische Stelling van Amsterdam is op 2 september een goede training voor de grote tocht de Ride for the Roses, die een week later in de Haarlemmermeer plaatsvindt. Voor diegenen die nog niet helemaal in vorm zijn om aan deze pelotonstocht mee te doen is deelname aan het Rondje Stelling een aanrader. Naast de uitdaging om alle forten van De Stelling van Amsterdam op een dag te ronden zorgen tijdens deze editie hoog gelegen fietsbruggen voor bijzondere momenten tijdens de rit.


De organisator van de fietstocht, Stichting Fortza Velo streeft naar een groot deelnemersveld bij de inmiddels zevende editie van 2 september 2018. Mede dankzij de vrijwillige hulp van de Uithoornse Wielerclub UWTC en de Rijwiel Toerclub RTC Hoofddorp streeft de kersverse stichting een tweeledig doel na, namelijk meer aandacht vragen voor cultureel erfgoed en financiële steun bieden aan goede doelen die zich inzetten voor mensen met een beperking.

Op zondag 2 september zijn vanuit drie verschillende startplaatsen (het fort aan de Drecht in Uithoorn, het fort aan den Ham in Uitgeest en het wielercircuit Wheelerplanet in Spaarndam) afstanden uitgezet van 70, 120 en 170 kilometer. De basis voor de routes van Rondje Stelling is de Stelling van Amsterdam. Een verdedigingslinie van 135 km rond Amsterdam, aangelegd tussen 1880 en 1914. Maar in het Noord-Hollandse waterlandschap is tijdens de tocht meer te zien op het uitgebreide fietspadennet. Waar het gebied voorheen door recreanten werd gemeden vanwege het drukke autoverkeer, zijn nu diverse recreatiegebieden met elkaar verbonden door, vaak bijzondere, bruggen. Bijvoorbeeld De Geniedijkbrug met haar egale bruine kleur, passend bij de historische en militaire kleurstelling van de Stelling van Amsterdam maar ook de Schellingwouderbrug over het buiten-IJ, de eerste brug die Amsterdam Noord met de stad verbond zijn markante kopstukken in de routes van Rondje Stelling. Met de nagelnieuwe fietsbrug bij Nigtevecht is het Rondje Stelling nog een bijzondere brug rijker en samen met De Muiderbrug waar auto’s langs je heen zoeven en grote containerschepen onder je doorvaren, heb je als fietser niet het gevoel weg te waaien.

Inschrijven voor de fietstocht op 2 september kan op www.rondjestelling.nl. Iedereen die voor 31 augustus inschrijft, betaalt het voordelige inschrijftarief. Handmatig inschrijven 's morgens aan de start is duurder. De deelnemers krijgen een goed verzorgde fietstocht met uitgepijlde routes, GPX navigatie, een stempelkaart met plattegrond, een routebeschrijving en onderweg diverse verzorgingsposten.

16 augustus 2018

Opening fietsbrug Nigtevecht

Op vrijdagmiddag 7 september 2018 worden de nieuwe fietsbrug en natuurverbinding bij Nigtevecht officieel geopend. Inwoners van Nigtevecht en Abcoude, jong en oud, zijn vanaf 16.30 uur van harte welkom. 

16.30 Ontvangst bij de fietsbrug
17.00 Officiële opening brug. En onthulling naam.
17.25 Officiële opening natuurverbinding
17.35 We fietsen of lopen naar Fort Nigtevecht
17.55 Feestelijke afsluiting in Fort Nigtevecht
Hapjes, drankjes, speelplezier voor kinderen en een optreden van Trio Luego
20.00 Einde

Beter bereikbaar, mooier landschap
Er is de afgelopen jaren hard gewerkt aan de fietsbrug en natuurverbinding bij Nigtevecht. De ranke brug koppelt recreatieve fietsroutes langs de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam. Ze zorgt voor een betere bereikbaarheid in de regio.

De natuurverbinding met de diervriendelijke oevers in het Amsterdam-Rijnkanaal maakt de uitwisseling van fauna mogelijk tussen natuurgebieden. Het groene, weidse landschap rond Abcoude en Nigtevecht is daarmee versterkt.

16 augustus 2018

Restauratie Fort Zuidwijkermeer

Help mee een nieuw leven voor het fort te realiseren, er is nog € 35.000,- nodig. Doneer nu!

Het zou best kunnen dat je nog nooit in een van de forten van de Stelling van Amsterdam bent geweest. Toch eens doen. Ze zijn spannend. Niet alleen die grote betonnen klonten met hun geheimzinnige kamertjes, gangen, kelders, geschutskoepels en hun militaire geschiedenis. Het is ook de natuur eromheen die de forten zo bijzonder maakt. De grachten, de knotwilgen, de zanddaken met duinplanten. Te midden van de strakke landbouw een ware oase voor padden, kikkers, vleermuizen, vissen en vogels.

Iedereen, ook de UNESCO, is het erover eens, dat zulke forten zouden moeten voortleven. Voor Fort Zuidwijkermeer, aan het Noordzeekanaal vlakbij bij Beverwijk is een pracht van een oplossing gevonden. Wij zorgen voor het natuurterrein eromheen en renoveren het fort. Een bedrijf dat handelt in bijzondere kazen neemt daarna het fort in gebruik. Want juist onder Fort Zuidwijkermeer liggen koele kelders, die gebruikt werden om vlees en andere voedselvoorraden te bewaren.

Het ‘bewoonbaar’ maken van dit voormalige soldatendomein is een flinke investering. De renovatie is nog niet helemaal rond. Er zit nog een gat in de begroting van € 35.000. Help je mee dat gat te dichten? Elke bijdrage is van harte welkom. Je kunt online doneren of zelf de gift overmaken op IBAN NL28 RABO 0119 139510 o.v.v. Fort Zuidwijkermeer.

30 juli 2018

Fortenfestival!

Nederland telt 10 waterlinies, waaronder de Stelling van Amsterdam. Verdedigingslinies die de vijand tegenhielden door het opzettelijk onder water zetten van het linielandschap. Van zaterdag 1 tot en met zondag 9 september staan de poorten van deze veelal verborgen forten open voor publiek. Met festivals, buitenfilms, theater, tentoonstellingen, rondleidingen en natuurlijk heerlijk eten en drinken op de prachtigste locaties. Ontdek al fietsend of wandelen het linielandschap. Op de fiets of tijdens een wandeling zie je zo veel meer! Van tankversperringen, bunkers, limietpalen tot beersluizen en geschutskoepels. De waterlinies zijn veelal verrassend groen en prachtig stil. Lange tijd mocht het linielandschap niet worden bebouwd en kon de natuur zijn vrije gang gaan Verleng de zomer, kom naar het Fortenfestival!

Op zaterdag 8 en zondag 9 september staan de activiteiten op veel forten in het teken van het Open Monumenten Weekend. Ook forten die anders niet zijn opengesteld, zijn dan geopend voor publiek.

30 juli 2018

Nieuwe fietsbrug

Op 3 augustus 2018 wordt de fietsbrug Nigtevecht opengesteld. Aanleiding om samen met de gemeente Wijdemeren een proef te starten om de vaartijden voor het pontje bij Nigtevecht te verruimen. Vanaf 4 augustus tot 28 oktober 2018 zal de vaarverbinding Nigtevecht – Nederhorst den Berg frequenter varen.

Dankzij de nieuwe fietsbrug kunnen inwoners van Nigtevecht vanaf 3 augustus vanuit Nigtevecht in 10 minuten naar station Abcoude om daar de trein richting Utrecht, Gouda of Rotterdam te nemen. Recreanten kunnen dan op de fiets genieten van de natuur van het Gein en de Gooi- en Vechtstreek. De forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam zijn makkelijker per fiets te bereiken.

De pont is een belangrijke schakel in het fietsnetwerk. Met de verruimde vaartijden ontstaan er een extra mogelijkheden voor (recreatieve) fietsers.

Vaartijden pontje Nigtevecht zaterdag 4 augustus t/m zondag 28 oktober 2018
Maandag t/m vrijdag van 07:00 – 17:30 uur en zaterdag en zondag van 10:00 - 17:30 uur

1 2  »
naar boven

Begaanbaar deel van een inundatie in de vorm van een hooggelegen terrein, een weg, (spoor)dijk of een waterweg.

Verdedigingswerk dat een acces verdedigt

Onderstel voor een vuurwapen

Ook wel bolwerk. Vijfhoekige uitbouw van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Samenvoeging van een aantal stukken geschut in één organisatie.

Door een aarden wal van de vijand afgeschermde weg waarlangs manschappen en materieel konden worden verplaatst.

Het door metselwerk, beton of grondlaag bestand zijn van een gebouw tegen geschutsvuur.

Beschutte plek van waaruit de verdedigers de vijand kunnen bestoken.

Granaat gevuld met hoogexplosieve springstof.

Een (lage) uitbouw in een gracht van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Ook wel schotbalksluis. Tijdelijke waterkering, door het stapelen van balken in uitsparingen, om het water van een inundatie tegen te houden.

Militaire oefening

Zijwaarts gericht vuur.Groot flankement: ondersteunend vuur naar de nevenforten. Klein flankement: vuur dat de eigen omgeving van het verdedigingwerk bestrijkt.

Naar de vijand gericht deel van een verdedigingsweg.

Een onderdeel van het leger dat o.a. als taak heeft om tijdelijke en permanente verdedigingswerken te bouwen. De naam is afgeleid van het Franse woord ingenieur.

(houten) Loods waarin artillerie- en geniemateriaal werd opgeslagen.

Verzamelnaam voor vuurmonden.

Flauw aflopend talud dat buiten de fortgracht ligt en dat vanaf de frontwal met vuur kan worden bestreken.

(Betonnen) onderkomen voor manschappen, in de jaren ’30 onder andere toegevoegd aan het oostfront van de Vesting Holland.

Pantserkoepel die tijdens het geven van vuur omhoog wordt geheven om in rust weer te verzinken en onzichtbaar te worden.

Tabel die is aangebracht naast de geschutsopening om de bedieners van het geschut inzicht te geven in afstanden tot de doelen en de daarmee samenhangende geschutshoeken.

Onderwaterzetting waarmee een vijand op afstand wordt gehouden.

Ook wel inlaatsluis. Sluis die is aangelegd met als doel om water in een bepaald gebied in te laten.

Ruimte die tegen vijandelijk vuur is gedekt en die is voorzien van een schietgat waarachter een vuurwapen wordt opgesteld.

Van de vijand afgekeerde zijde van een verdedigingswerk.

In de forten van de Stelling van Amsterdam is het een kazemat aan de keelzijde van een fort waarmee flankerend vuur op het voorterrein van de buurforten wordt gegeven en van waaruit de keelzijde wordt verdedigd.

Wet van januari 1853, waarin beperkingen waren opgenomen met betrekking tot het bouwen in de nabijheid van verdedigingswerken, de zgn. verboden kringen, om een vrij schootsveld te waarborgen.

Lineair stelsel van samenhangende verdedigingwerken.

Batterij die in de onmiddellijke nabijheid van een verdedigingswerk ligt en die taken uitvoert die vallen onder dit verdedigingswerk.

Waterzuiveringsinrichting die de kwaliteit van het drinkwater verbetert door er ijzer aan te onttrekken.

Stelling waarin terugtrekkende troepen kunnen worden opgenomen.

Batterij die achter pantserplaten is opgesteld.

Fort met één of meerdere gepantserde geschutsopstellingen.

Draaibare gepantserde geschutsopstelling.

Geschut voor frontaal vuur over grote afstand, direct gericht op de vijandelijke posities.

Vuur dat er op is gericht om vijandelijke artillerie uit te schakelen

Eenvoudig (tijdelijk) verdedigingswerk met kleine bezetting.

Ondergrondse, bomvrije verbindingsgang.

Laatste toevluchtsplek voor de verdedigers binnen een verdedigingswerk, dat zelfstandig kan worden verdedigd.

Bomvrije bergplaats voor geschut of ander onmisbaar materieel.

Gedeelte van en terrein dat onder vuur kan worden genomen.

Open binnenruimte van een fort.

Grondplan of plattegrond.

Benaming van het verband dat in 1922 ontstond door de samenvoeging van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Stelling van Amsterdam en het zuidelijk rivierenfront.

Wet van 18 april 1874 waarin de vestingwerken werden bepaald die deel uit gingen maken van de landsverdediging.

Aarden ophoging rond een verdedigingswerk, voorzien van een borstwering.