Ga direct naar inhoud
Ook de nieuwsbrief van Stelling van Amsterdam ontvangen? Schrijf je in!

Haarlemmermeer fortenfietsroute

fietsroute

Fietsen langs de Stelling van Amsterdam
lengte: 35 km
print pdf export

Geef aan welk onderdeel u wilt meenemen bij het afdrukken:

Onderdeel *

Geef aan welk onderdeel u wilt meenemen in de PDF:

Onderdeel *

Omschrijving

Vanaf station Hoofddorp fietst u over de Geniedijk richting Aalsmeer. Van Aalsmeer rijdt u richting Cruquius en via Vijfhuizen weer terug naar Hoofddorp.

Fietsknooppunten op deze route

63
94
91
65
64
59
55
54
53
88
55
58

Overige bezienswaardigheden

  • 1Loodsen en Kazematten
    Loodsen: De gebouwtjes dienden voor de opslag van vliegtuigmunitie en zijn na WO II gebouwd.
    Kazematten: Aan weerskanten van de A4 zijn in 1934 en 1937 kazematten gebouwd.
  • 2Damsluis, Kazematten en Stenen Muurtjes
    Damsluis: In de IJ-tocht, de Hoofdtocht en de Slotertocht zijn bomvrije damsluizen geplaatst. Deze hadden een aarden dekking en dienden ter afsluiting van de Geniedijk bij het onderwaterzetten van de zuidelijk deel van de polder.
    Kazematten: Aan weerskanten van de A4 zijn in 1934 en 1937 kazematten gebouwd.
    Stenen Muurtjes: Deze dienden voor het opleggen van de schotbalken.
  • 3Batterij aan de Aalsmeerderweg
    Is niet meer dan een aarden omwalling.
  • 4Nevenbatterijen
    Op een kleine afstand van de forten zijn in de wal betonwerken geplaatst voor afstandsgeschut.
  • 5Voorstelling bij Heemstede
    Op enige afstand van het Fort bij Vijfhuizen zijn op de droogblijvende strook langs de dijk twee Voorstellingen ingericht ter ondersteuning en als opnamestelling van het leger, indien het zich moet terugtrekken op de Stelling van Amsterdam. De Voorstelling ligt op het terrein van het voormalige Fort bij Heemstede, zuidelijk van het gemaal De Cruiquius en is geheel overwoekerd.
  • 6De Cruquius
    Voormalig stoomgemaal ‘De Cruquius’ uit 1849 is een industrieel monument. Samen met de stoomgemalen ‘Leeghwater’ en ‘Lijnden’ pompte de Cruquius van 1849 tot 1852 het Haarlemmermeer leeg en hield het daarna de Haarlemmermeerpolder droog. In 1912 werd de Cruquius reservegemaal, om tenslotte op 10 juni 1933 met een ceremoniële laatste pompslag buiten bedrijf te worden gesteld. Daarna stond de tijd voor de Cruquius stil. Op het nippertje ontsnapte dit unieke stoomgemaal aan de sloop, toen in 1934 Stichting De Cruquius werd opgericht die het onder zijn hoede nam en er een museum van maakte.
  • 7Voorstelling bij Vijfhuizen
    Op enige afstand zuidelijk van het Fort bij Vijfhuizen zijn op de droogblijvende strook langs de dijk twee Voorstellingen ingericht ter ondersteuning en als opnamestelling van het leger, indien het zich moet terugtrekken op de Stelling van Amsterdam. De Voorstelling van Vijfhuizen ligt 1200 m ten zuiden van het fort. De terreinen waren voorzien van eenvoudige onderkomens en verdedigbaar met lichte wapens. Thans is er een golfbaan. Een enkel onderdeel is nog tussen de begroeiing te zien.
  • 8Nevenbatterijen
    Op een kleine afstand van de forten zijn in de wal betonwerken geplaatst voor afstandsgeschut.
  • 9Damsluizen en Stenen Muurtjes
    Damsluizen: In de IJ-tocht, de Hoofdtocht en de Slotertocht zijn bomvrije damsluizen geplaatst. Deze hadden een aarden dekking en dienden ter afsluiting van de Geniedijk bij het onderwaterzetten van de zuidelijk deel van de polder.
    Stenen Muurtjes: Deze dienden voor het opleggen van de schotbalken.
  • 10Oude Spoorbrug
    De vroegere spoorlijn van Leiden naar Uithoorn doorsneed de Geniedijk.
  • 11Damsluizen
    In de IJ-tocht, de Hoofdtocht en de Slotertocht zijn bomvrije damsluizen geplaatst. Deze hadden een aarden dekking en dienden ter afsluiting van de Geniedijk bij het onderwaterzetten van de zuidelijk deel van de polder.
  • 12Nevenbatterijen
    Op een kleine afstand van de forten zijn in de wal betonwerken geplaatst voor afstandsgeschut.
  • 13Aarden Batterijen
    In de Geniedijk zijn op een aantal plaatsen aarden batterijen aangebracht, nog herkenbaar aan de naar achteren gerichte wallen (traversen).

Routebeschrijving

Route B

naar boven

Begaanbaar deel van een inundatie in de vorm van een hooggelegen terrein, een weg, (spoor)dijk of een waterweg.

Verdedigingswerk dat een acces verdedigt

Onderstel voor een vuurwapen

Ook wel bolwerk. Vijfhoekige uitbouw van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Samenvoeging van een aantal stukken geschut in één organisatie.

Door een aarden wal van de vijand afgeschermde weg waarlangs manschappen en materieel konden worden verplaatst.

Het door metselwerk, beton of grondlaag bestand zijn van een gebouw tegen geschutsvuur.

Beschutte plek van waaruit de verdedigers de vijand kunnen bestoken.

Granaat gevuld met hoogexplosieve springstof.

Een (lage) uitbouw in een gracht van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Ook wel schotbalksluis. Tijdelijke waterkering, door het stapelen van balken in uitsparingen, om het water van een inundatie tegen te houden.

Militaire oefening

Zijwaarts gericht vuur.Groot flankement: ondersteunend vuur naar de nevenforten. Klein flankement: vuur dat de eigen omgeving van het verdedigingwerk bestrijkt.

Naar de vijand gericht deel van een verdedigingsweg.

Een onderdeel van het leger dat o.a. als taak heeft om tijdelijke en permanente verdedigingswerken te bouwen. De naam is afgeleid van het Franse woord ingenieur.

(houten) Loods waarin artillerie- en geniemateriaal werd opgeslagen.

Verzamelnaam voor vuurmonden.

Flauw aflopend talud dat buiten de fortgracht ligt en dat vanaf de frontwal met vuur kan worden bestreken.

(Betonnen) onderkomen voor manschappen, in de jaren ’30 onder andere toegevoegd aan het oostfront van de Vesting Holland.

Pantserkoepel die tijdens het geven van vuur omhoog wordt geheven om in rust weer te verzinken en onzichtbaar te worden.

Tabel die is aangebracht naast de geschutsopening om de bedieners van het geschut inzicht te geven in afstanden tot de doelen en de daarmee samenhangende geschutshoeken.

Onderwaterzetting waarmee een vijand op afstand wordt gehouden.

Ook wel inlaatsluis. Sluis die is aangelegd met als doel om water in een bepaald gebied in te laten.

Ruimte die tegen vijandelijk vuur is gedekt en die is voorzien van een schietgat waarachter een vuurwapen wordt opgesteld.

Van de vijand afgekeerde zijde van een verdedigingswerk.

In de forten van de Stelling van Amsterdam is het een kazemat aan de keelzijde van een fort waarmee flankerend vuur op het voorterrein van de buurforten wordt gegeven en van waaruit de keelzijde wordt verdedigd.

Wet van januari 1853, waarin beperkingen waren opgenomen met betrekking tot het bouwen in de nabijheid van verdedigingswerken, de zgn. verboden kringen, om een vrij schootsveld te waarborgen.

Lineair stelsel van samenhangende verdedigingwerken.

Batterij die in de onmiddellijke nabijheid van een verdedigingswerk ligt en die taken uitvoert die vallen onder dit verdedigingswerk.

Waterzuiveringsinrichting die de kwaliteit van het drinkwater verbetert door er ijzer aan te onttrekken.

Stelling waarin terugtrekkende troepen kunnen worden opgenomen.

Batterij die achter pantserplaten is opgesteld.

Fort met één of meerdere gepantserde geschutsopstellingen.

Draaibare gepantserde geschutsopstelling.

Geschut voor frontaal vuur over grote afstand, direct gericht op de vijandelijke posities.

Vuur dat er op is gericht om vijandelijke artillerie uit te schakelen

Eenvoudig (tijdelijk) verdedigingswerk met kleine bezetting.

Ondergrondse, bomvrije verbindingsgang.

Laatste toevluchtsplek voor de verdedigers binnen een verdedigingswerk, dat zelfstandig kan worden verdedigd.

Bomvrije bergplaats voor geschut of ander onmisbaar materieel.

Gedeelte van en terrein dat onder vuur kan worden genomen.

Open binnenruimte van een fort.

Grondplan of plattegrond.

Benaming van het verband dat in 1922 ontstond door de samenvoeging van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Stelling van Amsterdam en het zuidelijk rivierenfront.

Wet van 18 april 1874 waarin de vestingwerken werden bepaald die deel uit gingen maken van de landsverdediging.

Aarden ophoging rond een verdedigingswerk, voorzien van een borstwering.