Ga direct naar inhoud

Forteiland Pampus

Bezoekerscentrum
Pampus is het meest bezochte fort van de Stelling van Amsterdam met jaarlijks ruim 40.000 bezoekers. In de zomermaanden is er bijna elk weekend een evenement. Meer dan tachtig vrijwilligers verzorgen jaarlijks rondleidingen voor de bezoekers en speurtochten voor kinderen. Elke zomer is het op Forteiland Pampus culinair genieten tijdens Zomerlicht; en in de winter tijdens Winterlicht.

Zo’n 30 jaar geleden lag Pampus er nog verloederd bij. Het fort was leeggeroofd, had zijn glans verloren en er was weinig hoop op een glorieuze toekomst. Gelukkig keerde het tij en kwam het voormalig verdedigingsbolwerk in handen van een stichting die het imposante complex flink onder handen nam. Met grijpkranen en bulldozers werd al het puin verwijderd, waardoor de bijzondere gangenstelsels en fortkamers weer vrije toegang boden. Besloten werd dat het oostelijke interne deel van fort Pampus historisch intact zou blijven, maar de westelijke kant kreeg een metamorfose. Er kwam een museale route vol video- en geluidseffecten die de geschiedenis van Pampus tot leven bracht en in de westelijke koepel kwam een film over de Stelling van Amsterdam.

HET GEHEIME WAPEN VAN AMSTERDAM
Nu is er een compleet nieuwe attractie: Het geheime Wapen van Amsterdam! Deze bijzondere belevingsroute opende 20 april 2019 voor publiek. Als boegbeeld van de stelling vertelt Pampus je nu op grandioze wijze het verhaal van dit UNESCO werelderfgoed aan de hand van een geheel nieuwe route door het fort. In verschillende ruimtes wordt het geheim ontrafeld waar het ‘gewone volk’ ruim 100 jaar geleden geen weet van had: een ring van forten, dijken en sluizen die in het landschap waren ingebed; verscholen genoeg om niet direct op te vallen, maar volkomen klaar voor de nooit gearriveerde tegenstander. Hoogtepunt in deze nieuwe belevingsroute is de ballonvaart die je als bezoeker al vliegend over de stelling maakt. In een luchtballongondel stijg je op vanuit het Amsterdam van een eeuw geleden. De stad onder je wordt kleiner en je ziet de stelling zoals nooit eerder vertoond. Een avontuurlijke reis!

Het Verhaal van Pampus is de andere belevingsroute die door het westelijk deel van het fort loopt. Kijk niet raar op als je tegen een pratend hoofd aanloopt of mag schieten met kanonnen. Voor jong en oud gaat er een wereld open over Pampus. De route zit vol video-installaties, games en geluidsfragmenten. Je kunt zelfs in het voormalige officiersslaapvertrek letterlijk voor Pampus liggen om boven je hoofd te kunnen kijken naar een film over het ontstaan van het bekende spreekwoord.

Niet alleen de belevingsroutes zitten vol leuke weetjes en ontdekkingen. Het hele eiland zit er vol mee! Gidsen leiden je gratis rond door het oostelijk deel van het fort en onthullen geheimen die nergens beschreven staan. Kinderen kunnen met een blacklight lampje speuren naar verborgen letters. In de ‘droge gracht’ zijn prachtige blow-up foto’s tentoongesteld in de buiten-expo Forten van Boven. En dan heeft Pampus dit jaar ook nog voor het eerst Ons UNESCO in huis, een ruimte waarin je kennis maakt met alle tien de werelderfgoederen die ons land rijk is!

Historie
Forteiland Pampus zit vol verhalen, die teruggaan tot de VOC-tijd, toen schepen uit de Oost op weg naar Amsterdam voor Pampus kwamen te liggen. De ligging van Forteiland Pampus in het IJ-meer, 20 minuten varen vanaf het vestingstadje Muiden, is uniek. Forteiland Pampus had als functie het verdedigen van Amsterdam tegen aanvallen vanuit de toenmalige Zuiderzee, in samenwerking met de batterijen bij Diemerdam en Durgerdam.Het fort werd aangelegd tussen 1887 en 1895 in het Buiten-IJ. Op het fortgebouw bevonden zich twee enorme pantserkoepels met elk twee kanonnen van 24 cm kaliber. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de pantserkoepels door de Duitsers opgeblazen.

Met de veerdienst vanaf Muiden of vanaf Amsterdam IJburg is het forteiland prima bereikbaar. De veerdienst vertrekt vanaf de Herengracht in Muiden ter hoogte van nummer 33. Hier staat een informatiebord van Forteiland Pampus en indien de veerdienst er nog niet is, kunt u hier wachten.

Kijk bij de veelgestelde vragen of maak een keuze hieronder.

U kunt nog 250 karakters intypen
naar boven

Begaanbaar deel van een inundatie in de vorm van een hooggelegen terrein, een weg, (spoor)dijk of een waterweg.

Verdedigingswerk dat een acces verdedigt

Onderstel voor een vuurwapen

Ook wel bolwerk. Vijfhoekige uitbouw van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Samenvoeging van een aantal stukken geschut in één organisatie.

Door een aarden wal van de vijand afgeschermde weg waarlangs manschappen en materieel konden worden verplaatst.

Het door metselwerk, beton of grondlaag bestand zijn van een gebouw tegen geschutsvuur.

Beschutte plek van waaruit de verdedigers de vijand kunnen bestoken.

Granaat gevuld met hoogexplosieve springstof.

Een (lage) uitbouw in een gracht van waaruit flankerend vuur kan worden gegeven.

Ook wel schotbalksluis. Tijdelijke waterkering, door het stapelen van balken in uitsparingen, om het water van een inundatie tegen te houden.

Militaire oefening

Zijwaarts gericht vuur.Groot flankement: ondersteunend vuur naar de nevenforten. Klein flankement: vuur dat de eigen omgeving van het verdedigingwerk bestrijkt.

Naar de vijand gericht deel van een verdedigingsweg.

Een onderdeel van het leger dat o.a. als taak heeft om tijdelijke en permanente verdedigingswerken te bouwen. De naam is afgeleid van het Franse woord ingenieur.

(houten) Loods waarin artillerie- en geniemateriaal werd opgeslagen.

Verzamelnaam voor vuurmonden.

Flauw aflopend talud dat buiten de fortgracht ligt en dat vanaf de frontwal met vuur kan worden bestreken.

(Betonnen) onderkomen voor manschappen, in de jaren ’30 onder andere toegevoegd aan het oostfront van de Vesting Holland.

Pantserkoepel die tijdens het geven van vuur omhoog wordt geheven om in rust weer te verzinken en onzichtbaar te worden.

Tabel die is aangebracht naast de geschutsopening om de bedieners van het geschut inzicht te geven in afstanden tot de doelen en de daarmee samenhangende geschutshoeken.

Onderwaterzetting waarmee een vijand op afstand wordt gehouden.

Ook wel inlaatsluis. Sluis die is aangelegd met als doel om water in een bepaald gebied in te laten.

Ruimte die tegen vijandelijk vuur is gedekt en die is voorzien van een schietgat waarachter een vuurwapen wordt opgesteld.

Van de vijand afgekeerde zijde van een verdedigingswerk.

In de forten van de Stelling van Amsterdam is het een kazemat aan de keelzijde van een fort waarmee flankerend vuur op het voorterrein van de buurforten wordt gegeven en van waaruit de keelzijde wordt verdedigd.

Wet van januari 1853, waarin beperkingen waren opgenomen met betrekking tot het bouwen in de nabijheid van verdedigingswerken, de zgn. verboden kringen, om een vrij schootsveld te waarborgen.

Lineair stelsel van samenhangende verdedigingwerken.

Batterij die in de onmiddellijke nabijheid van een verdedigingswerk ligt en die taken uitvoert die vallen onder dit verdedigingswerk.

Waterzuiveringsinrichting die de kwaliteit van het drinkwater verbetert door er ijzer aan te onttrekken.

Stelling waarin terugtrekkende troepen kunnen worden opgenomen.

Batterij die achter pantserplaten is opgesteld.

Fort met één of meerdere gepantserde geschutsopstellingen.

Draaibare gepantserde geschutsopstelling.

Geschut voor frontaal vuur over grote afstand, direct gericht op de vijandelijke posities.

Vuur dat er op is gericht om vijandelijke artillerie uit te schakelen

Eenvoudig (tijdelijk) verdedigingswerk met kleine bezetting.

Ondergrondse, bomvrije verbindingsgang.

Laatste toevluchtsplek voor de verdedigers binnen een verdedigingswerk, dat zelfstandig kan worden verdedigd.

Bomvrije bergplaats voor geschut of ander onmisbaar materieel.

Gedeelte van en terrein dat onder vuur kan worden genomen.

Open binnenruimte van een fort.

Grondplan of plattegrond.

Benaming van het verband dat in 1922 ontstond door de samenvoeging van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Stelling van Amsterdam en het zuidelijk rivierenfront.

Wet van 18 april 1874 waarin de vestingwerken werden bepaald die deel uit gingen maken van de landsverdediging.

Aarden ophoging rond een verdedigingswerk, voorzien van een borstwering.