Beemsterroute

Net als de Stelling van Amsterdam is de Beemster opgenomen in de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Aan de zuidkant van de Beemster loopt de noordelijke hoofdverdedigingslijn van de Stelling van Amsterdam. Tussen 1911 en 1914 werden er 5 forten gebouwd. De bouw van deze forten vormde het sluitstuk van de aanleg van de Stelling. De forten zijn eenvoudiger uitgevoerd dan elders in de Stelling. Het frontgebouw ontbreekt en werd vervangen door een mitrailleurgebouw dat rechtstreeks met het hoofdgebouw is verbonden.

Het fort diende ter verdediging van de Beemsterringdijk, de Purmerenderweg en de Rijperweg. Gebruikelijk is dat de naar buitengerichte zijde van de keelkazematten dienden ter bestrijking van het voorterrein van het naastgelegen fort. Bij dit fort werd deze functie richting het Fort bij Kwadijk verhinderd door de ringdijk. In plaats daarvan is de rechterzijde ingericht voor twee mitrailleurs voor beperkt flankerend vuur. Tegenwoordig is het fort in gebruik door een wijninmporteur. De aarden wal voor het hoofdgebouw is vervangen door een holle opslagruimte en opnieuw afgedekt met gras. Tegenstrijdig is de geasfalteerde toegang dwars door de frontwal. Het is een goed voorbeeld van een modern bedrijf in een oud fort.

Het fort diende ter afsluiting van de Nekkerweg en de Volgerweg en de verdediging van de Forten aan de Middenweg en benoorden Purmerend.  In 1918 werd het fort in gebruik genomen als militair huis voor arrestanten van de krijgsraad en principiële dienstweigeraars. Het fort zal worden verbouwd tot hotel, wellnesscentrum, congrescentrum en bezoekerscentrum. Links en rechts van het fort liggen de boerderijen Vrederust en Vredeveld. Beide boerderijen zijn de opvolgers van de gelijknamige buitenplaatsen uit 1644 en 1646. De namen verwijzen naar de Vrede van Munster, waarmee de Tachtig jarige Oorlog in 1648 werd beëindigd.
1. Boerderij Vrederust, Volgerweg 42. gebouwd in 1721, in gebruik geweest als schuilker
2. Boerderij Vredeveld, Volgerweg 59. Buitenplaats gesloopt in 1801

Met het openen van deze sluis kon de Beemster onder water worden gezet om een oprukkende vijand een halt toe te roepen. Dit gebeurde voor de eerste en laatste keer tijdens de meidagen van 1940. Het gebruik van de sluis laat zich makkelijk aflezen. Aan de zijde van het kanaal zijn de sleuven voor de schuiven. Aan de achterzijde zijn de schotbalksponningen. Op een enkele plaats zijn de schotbalken weer aangebracht. Vervolgens zie je het terras aflopen naar de bodem van de Beemster. Deze terrassen zijn tegen uitschuring bedekt met basaltkeien.

Dit zijn de laatst gebouwde forten in de Stelling (beide 1914). Het enthousiasme voor de Stelling was sterk verminderd en zo ook de bereidheid van de regering om gelden beschikbaar te stellen. Deze forten moesten het dan ook doen met één hefkoepelgebouw in het midden van de frontwal. Toch zijn het fraaie forten geworden. Rij de Middenweg en de Jisperweg een stukje op en rij dan weer terug. Stel je daarbij voor dat je de aanvaller bent en het land om je heen onder water staat, terwijl de verdediger veilig en droog achter die twee groene strepen je staat op te wachten. Fort aan de Jisperweg heeft vanaf 1918 gediend als militair huis voor arrestanten van de krijgsraad en principiële dienstweigeraars.

Het fort diende ter afsluiting van vier vaarwegen, de Beemsterringvaart, de Knollendammervaart en het Noordhollandskanaal (oost en west). Het is een hoofdsteunpunt voor het noordelijk deel van de Stelling en sloot aan op het hoofdsteunpunt van het westelijk deel, het fort bij Velsen. Daartoe werd het fort voorzien van een pantserkoepel met twee snelvuur kanonnen. Dat had verregaande gevolgen voor het ontwerp. Om te voorkomen dat de koepel zou afsteken tegen het reliëf van het gebouw moest de koepel lager worden geplaatst. Om toch voldoende terrein te kunnen bestrijken werd het fort in een knik gelegd.  Hierdoor konden de gebruikelijke keelkazematten niet meer worden toegepast. De oplossing werd gevonden door in de knik een uitbouw te plaatsen. Door de snelvuurkanonnen was zwaar geschut in de keelkazemat niet nodig.
Het fort heeft twee verdiepingen. Dat was nodig om het groot aantal manschappen onder te kunnen brengen en voor de ruimte die het pantserkoepelgebouw nodig had. Het fort was vanaf het begin in gebruik als militair huis van bewaring Vandaar de tralies en de deuren die aan de buitenkant gesloten konden worden De keuken, de waslokalen en de ontijzeringsinrichting zijn nog aanwezig. Indrukwekkend is de pantserkoepel met de twee kanonnen. In het gebouw zijn talrijke schilderingen te zien. (www.fortspijkerboor.nl)

3. Inlaatsluis, alleen de ontvangstkom is nog te zien
4. De damsluis in Midden Beemster achter de smidse laat de schotbalksponningen zien voor de schotbalken om het water af te sluiten
5. Duiker  in de Volgerweg - Jispersloot

Middenbeemster is de hoofdplaats van de Beemster en in 1610 is al met de aanleg van het dorp begonnen op het kruispunt van de hoofdwegen Middenweg en Rijperweg. Het is een kruisdorp, bestaande uit 4 marktplaatsen (waaronder ook de veemarkten) en omringd door de dorpsbebouwing; de smidse (1676) met travalje voor het beslaan van paarden, de kerk (1623) met de authentieke stovenkamer en het schooltje.
6. Heerenhuis, met in de voortuin het bronzen beeld van Jan Adraanszn Leeghwater . Eens raadhuis, nu restaurant. (www.hetheerenhuis.nl)
7. Museum Betje Wolff, (www.historischgenootschapbeemster.nl)
8. Boerderij de Eenhoorn (1682)
9. Rustenhoven (1768) Middenweg/volgerweg 25
10. Oude weegbrug

De Rijp ontstond ca 1400 als vissersdorp van Graft. In 1605 werd de Rijp zelfstandig en bracht de haringvangst en de walvisvaart grote welvaart. Het is de moeite waard om even door de smalle straatjes te dwalen en de vele oude woonhuizen uit de 17^de eeuw te bekijken.
Raadhuis (1630), Grote kerk (1655), Sluisje (1618), Haringhaven (1625).

Het fort ligt in de Starnmeer (1643), de laatste droogmakerij uit de 17^de eeuw. Het fort had tot taak de Markervaart en de weg te verdedigen. Het fort ligt erg geïsoleerd, maar het was nodig als schakel in het flankementsvuur tussen het Fort bij Krommeniedijk en het Fort bij Spijkerboor.
De Genieloods dateert uit 2008. Het is een reconstructie van de oorspronkelijke loods. De vorm is zo authentiek mogelijk gehouden. Wel zijn er kelderruimtes toegevoegd. Uniek is de temperatuurregeling door gebruikmaking van de aardwarmte via buizen, die in de funderingspalen diep de grond zijn ingeslagen. Nu is er in het fort een opleiding/trainingscentrum voor brandweer en bedrijfshulpverlening gevestigd. (www.rboc-fmb.nl). Naast het fort ligt een nevenbatterij. Deze is geplaatst op het zanddepot dat oorspronkelijk bestemd was voor grondverbetering voor het veldgeschut. Een andere nevenbatterij was aangelegd ten zuiden van het dorpje Markenbinnen nabij de Bovensluis. Deze sluis doet tegenwoordig dienst als fietstunnel. Noordelijk van het fort werd een inundatiekade aangelegd, die loopt van het fort tot aan de inlaat bij de oostelijk gelegen Knollendammervaart. De inlaatduiker is nog te zien en een restant en vorm van het ontvangbed.
11. De Nekkermolen, een poldermolen uit 1631